2.3 Ośmioraka Ścieżka Wiedzy

W tym rozdziale opisano dżnanamargę (ścieżkę wiedzy) która prowadzi do Samo-urzeczywistnienia przez urzeczywistnienie tego, że Najwyższe jest Jedyne i niepodzielne.

Szczegółowy opis faz dżanana asztangi (ośmiorakiej ścieżki wiedzy) takich jak jama i nijama leży poza zasięgiem tej małej pracy. Wydech w tej ścieżce oznacza odrzucenie dwóch aspektów nazwy i formy, ciała i świata. Wdech jest ujmowaniem (chwytaniem) sat (bytu), czit (świadomości), ananda (szczęśliwości), tj., aspektów przekraczających nazwy i formy. Zatrzymanie oddechu jest zatrzymaniem ich, zasymilowaniem tego, co zostało wzięte.

Pratyahara jest nieustannym czuwaniem nad tym żeby odrzucone nazwy i formy nie niepokoiły więcej umysłu.

Dharana jest zatrzymaniem umysłu w sercu tak, że on nie błądzi, przez mocne trzymanie się pojęcia „Ja jestem sat-czit-ananda Atman” (Jaźń, która jest Bytu-Swiadomością-Szczęśliwością). Dhyana (medytacja) jest stałym pozostawaniem jako aham swarupa (we własnej prawdziwej formie), która doświadczana jest spontanicznie jako „Ja”, tak samo, kiedy zapytujemy „Kim jestem?”, Przez wyciszenie ciała pięciu powłok. Dlatego rodzaju kontroli oddechu nie ma potrzeby takich ćwiczeń jak asany. Można praktykować to w dowolnym miejscu i czasie.

Głównym celem jest skupienie umysłu w Sercu u stóp Pana świecącego jako Jaźń i nie zapominanie o Nim. Zapominanie o Jaźni jest źródłem wszelkiego cierpienia. Starzy mędrcy mówią, że takie zapomnienie jest śmiercią dla aspiranta ku Wyzwoleniu. Można zapytać, czy wobec tego regularna kontrola oddechu Radżajogi (ścieżki jogistycznej) jest niepotrzebna? Na to odpowiemy: ona jest pożyteczna, lecz jej wartość trwa tylko tak długo dopóki ją ktoś praktykuje, podczas gdy kontrola oddechu ośmiorakiej ścieżki Wiedzy pomaga na stałe. Celem tych obu rodzajów kontroli oddechu jest pamiętanie o Jaźni i wyciszenie umysłu. Dlatego dopóki umysł nie wyciszy się w sercu za pomocą kontroli oddechu lub wnikania w Jaźń, regularna jogistyczna kontrola oddechu jest konieczna; poza tym, nie jest potrzebna. Kontrola oddechu typu Kewala kumbhaka jest tej natury, że oddech wycisza się w Sercu nawet bez kontroli wdechu i wydechu. Każdy może praktykować metodę albo jogi albo dżniany (wiedzy) według własnej woli.

Wszystkie pisma polecają kontrolę umysłu, ponieważ zniszczenie umysłu jest mokszą czyli wyzwoleniem. Joga jest kontrolą oddechu, podczas gdy metody dżniany polegają na widzeniu wszystkiego jako formę prawdy czyli jako Brahmana, Jedynego i Niewidzialnego. To, która z tych ścieżek przemawia do kogoś zależy od jego osobistych ukrytych skłonności. Ścieżka wiedzy jest podobna do powstrzymywania niesfornego byka przez pokazanie mu wiązki trawy, natomiast joga jest podobna do powstrzymania go przez uderzanie i ujarzmianie. Tak mówią ci, którzy to znają. W pełni właściwe osoby osiągają cel przez kontrolę umysłu, osadzeni i skupieni w prawdzie Wedanty, znający pewność Jaźni i widzący swoją Jaźń i wszystko jako Brahmana. Inni zaś, mniej zdolni skupiają umysł w sercu przy pomocy kontroli oddechu i nieustającej medytacji w Jaźni. Inni, jeszcze mniej uzdolnieni osiągają wyższe stany takimi metodami jak kontrola oddechu ufając to na uwadze jogę kontroli umysłu określa się jako ośmioraką ścieżkę wiedzy bądź jogę.

Wystarczy, gdy praktykuje się kontrolę oddechu aż nie osiągnie się stanu kewala kumbhaki. Bezpośrednie doświadczenie samadhi ,-można także osiągnąć przez poświęcenie się (bhakti) w formie ciągłej medytacji (dhyana). Kewala kurnhaka razem z samo-zanikaniem, nawet bez kontroli wdechu i wydechu, prowadzi do celu. Gdy stanie się to dla kogoś czymś naturalnym, wtedy będzie praktykowane przez cały czas, nawet podczas codziennych zajęć i nie ma potrzeby poszukiwania jakiegoś specjalnego miejsca dla takiej praktyki. Cokolwiek jakaś osoba znajdzie jako odpowiednie dla siebie, może ona to potraktować. Gdy umysł stopniowo uspakaja się to nie ma znaczenia czy inne rzeczy przychodzą czy odchodzą. W Bhagawad Gicie, Pan Kriszna mówi, że oświecający się jest wyżej od jogina, oraz że środkiem wiodącym do wyzwolenia jest poświęcenie (bhakti) w formie ciągłej lub przedłużonej medytacji na Jaźń, która jest jedyną Rzeczywistością. Toteż, jeśli w ten czy inny sposób, osiągamy siłę do trwałego spoczynku umysłu, po co martwić się o inne rzeczy?